Makine sınırlarından dokümantasyona altı adım, üç adımlı risk azaltma yöntemi ve dosyayı zayıflatan yaygın hatalar.
Risk değerlendirmesi, makinenin güvenli tasarlandığını göstermenin merkezindedir. EN ISO 12100 bu işi birbirini izleyen adımlar olarak tanımlar; adımlardan biri atlandığında sonrakiler zayıf bir zemine oturur.
1. Makinenin sınırları
İlk adım, makinenin ne için ve nasıl kullanılacağını yazmaktır: amaçlanan kullanım ve makul ölçüde öngörülebilir hatalı kullanım, hareket ve yerleşim alanı, öngörülen kullanım ömrü ve bakım aralıkları, işlenen malzeme ve çevre koşulları gibi. Kullanım, alan, zaman ve diğer sınırlar sonraki tüm kararların çerçevesidir.
2. Tehlikelerin tanımlanması
Tehlikeler makinenin tüm yaşam evreleri için aranır: taşıma, montaj ve kurulum, devreye alma, ayar, çalıştırma, temizlik, arıza arama, bakım, devreden çıkarma ve söküm. Her evrede kişinin hangi işi yaptığı ve hangi tehlike bölgesine yaklaştığı belirlenir. Standardın Ek B'sindeki tehlike türleri (mekanik, elektrik, termal, gürültü, titreşim, radyasyon, malzeme ve madde, ergonomik, kullanım ortamı ve bunların kombinasyonu) kontrol listesi olarak işe yarar.
3. Risk tahmini
Her tehlikeli durum için risk; olası zararın şiddetinden ve zararın meydana gelme olasılığından tahmin edilir. Olasılık, tehlikeye maruz kalmanın sıklığı ve süresi, tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı ve zarardan kaçınma ya da zararı sınırlama olanağıyla birlikte değerlendirilir.
4. Risk değerlendirme
Tahmin edilen risk için riskin azaltılması gerekip gerekmediğine karar verilir. Karar ve gerekçesi kayda geçer; bu, dosyanın en çok sorgulanan noktalarından biridir.
5. Risk azaltma: üç adımlı yöntem
- Doğal güvenli tasarım: tehlikeyi ortadan kaldıran ya da riski düşüren tasarım kararları.
- Koruyucular ve tamamlayıcı önlemler: tasarımla giderilemeyen riskler için koruyucu ve koruma tertibatları.
- Kullanım bilgisi: kalan riskler için uyarılar, işaretler ve kullanım talimatı.
Her önlemden sonra risk yeniden tahmin edilir ve önlemin yeni bir tehlike doğurup doğurmadığına bakılır.
6. Dokümantasyon
Kullanılan yöntem, tanımlanan tehlikeler, risk tahminleri, alınan önlemler ve kalan riskler belgelenir. Bu kayıtlar teknik dosyanın ve kullanım talimatının girdisidir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız normal çalıştırmayı değerlendirip bakım, temizlik ve arıza aramayı atlamak.
- Yüksek bir riski yalnız uyarı etiketiyle kapatmak.
- Önlemden sonra riski yeniden tahmin etmemek.
- Kopyalanan risk listesini yeni makinenin sınırlarıyla karşılaştırmamak.
- Kararın gerekçesini yazmamak.
CEPASS'ın bu adımları nasıl izlediğini risk değerlendirmesi sayfasında görebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki görüş değildir. Uygulamadan önce resmî metinle doğrulayın.
